JHWHN.INFO
Archeologie
TERUG TERUG
MESASTEEN 9de eeuw v.C.
De    Mesasteen    wordt    ook    wel    de    stèle    de    Mesha    genoemd    (Frans)    of    de    Moabitische    steen.    Speciaal    aan    deze archeologische   vondst   is   dat   de   steen   niet   gedurende   een   opgraving   werd   ontdekt.   Toen   de   Mesasteen   gevonden   werd   lag zij niet onder maar op de grond.  
Facsimile gemaakt door B. Bonte –
Over   de   verdere   geschiedenis   doen   verschillende   verhalen   de   ronde.   Volgens   “Op   steen   en   klei”   door   Henri   Michaud, werd   de   steen   opgemerkt   door   de   Duitse   zendeling   F.   A.   Klein   in   de   ruïnes   van   Dhîban   in   het   jaar   1868.   De   ware   vinder echter   schijnt   Clermont-Ganneau   te   zijn   geweest   die   in   die   tijd   een   betrekking   had   bij   het   Franse   consulaat   in   Jeruzalem. Hij   had   van   de   steen   horen   spreken   en   hij   had   een   gedeelte   laten   overschrijven.   Dit   afschrift   bevindt   zich   tegenwoordig naast   de   stèle   in   het   Louvre.   Hij   begreep   uit   dit   afschrift   dat   de   steen   waardevol   moest   zijn.   Hij   wilde   er   een   afdruk   van hebben,    liet    die    ook    maken,    maar    deze    werd    in    stukken    gescheurd    bij    een    twist    onder    de    bevolking.    Hij    wilde    de Mesasteen   kopen   maar   in   de   ogen   van   de   Arabieren   was   hij   te   gretig.   De   bevolking   die   niet   kon   begrijpen   dat   hij   een,   in hun   ogen,   ‘waardeloze’   steen   wou   kopen   dachten   dat   er   een   schat   van   waarde   in   de   steen   verborgen   moest   zitten.   Om dit   na   te   gaan   werd   rondom   de   steen   vuur   aangestoken.   Toen   de   steen   eenmaal   verhit   was   goot   men   er   koud   water   op. Door   de   grote   temperatuurschommeling   sprong   de   steen   uit   elkaar.   Er   werd   geen   schat   gevonden.   Clermont-Ganneau kon toch nog de stukken kopen en deze kwamen in het bezit van het Louvre. De   stèle   nu   bestaat   uit   een   reconstructie   van   oorspronkelijke   fragmenten   en   herstelde   delen   uit   gips   dankzij   de   afdruk van de stèle in zijn geheel. De   steen   is   van   Basalt,   heeft   een   hoogte   van   1,15   meter   en   een   breedte   van   60   centimeter.   De   taal   is   Fenicisch.   De   steen wordt   gedateerd   rond   800   voor   Christus.   Op   deze   steen   doet   Mesa,   de   koning   van   Moab,   zijn   verhaal   van   zijn   opstand tegen Israël. Kemos is de God die hij vereerd.   Op deze steen staat de volgende tekst:
“Ik   ben   Mesa,   de   zoon   van   Kemos(.Jat),   de   koning   van   Moab,   de   Diboniet.   Mijn   vader   was   koning   over   Moab   dertig   jaar,   en   ik   was koning   na   mijn   vader,   en   ik   maakte   deze   hoogte   voor   Kemos   in   Kericho   (…).   Hij   heeft   mij   immers   verlost   van   alle   koningen   en   heeft mij doen neerzien op al mijn vijanden. Omri   was   de   koning   van   Israël,   en   hij   verdrukte   Moab   vele   dagen,   immers   Kemos   was   vertoornd   op   zijn   land.   En   zijn   zoon   volgde hem   op,   en   hij   zei,   ook   hij.   Ik   zal   Moab   verdrukken!   In   mijn   dagen   zei   hij   (zo),   en   ik   zag   op   hem   neer   en   op   zijn   huis,   en   Israël   is   te gronde   gegaan   voor   eeuwig!   En   Omri   had   in   bezit   genomen   het   gehele   (la)nd   Medeba,   en   hij   woonde   daar   zijn   dagen   en   de   helft   van de   dagen   van   zijn   zoon,   veertig   jaren,   maar   Kemos   deed   het   (terugke)ren   in   mijn   dagen!   En   ik   bouwde   Baäl   Meon,   en   ik   maakte   erin het   reservoir,   en   ik   (bouwde)   Kirjaten.   En   de   man(nen)   van   Gad   woonde(n)   in   het   land   van   Atarot   van   eeuwigheid   af,   en   de   koning van   Israël   bouwde   voor   zichzelf   Atarot,   en   ik   vocht   tegen   de   stad,   en   ik   nam   haar   in,   en   ik   doodde   heel   het   volk   van   de   stad   als   ~   voor Kemos   en   voor   Moab,   en   ik   deed   terugkeren   vandaar   de   haard   van   het   altaar   van   zijn   Lieveling,   en   ik   (sl)eepte   die   voor   het aangezicht van Kemos in Keriot, en ik deed daar de man(nen) van Saron wonen en de man(nen) van Maharit. En   Kemos   zei   tot   mij:   Ga,   neem   Nebo   op   Israël;   en   ik   ging   in   de   nacht,   en   ik   streed   ertegen   van   het   aanbreken   van   de   dageraad   tot   de middag, en ik nam het, en ik doodde alles ervan, zevenduizend   m(annen)   en   (…)   en   vrouwen   en   (…)   en   dienstmaagden;   immers   voor   Astar   Kemos   had   ik   het   met   de   ban   geslagen.   En vandaar nam ik (de va)ten van YHWH, en ik sleepte deze voor het aangezicht van Kemos. En   de   koning   van   Israël   had   gebouwd   Jahaz,   en   hij;   zat   daar   in   zijn   strijden   tegen   mij,   en   Kemos   verdreef   hem   van   voor   (mijn) aangezicht, (en) ik nam van Moab tweehonderd man, geheel zijn ~ en ik bracht deze tegen Jahaz, en ik heb het genomen om het toe te voegen aan Dibon. Ik   heb   gebouwd   Kericho,   de   muur   van   de   bossen   en   de   muur   van   de   citadel,   en   ik   heb   gebouwd   zijn   poorten,   en   ik   heb   gebouwd   zijn torens,   en   ik   heb   gebouwd   het   huis   van   de   koning,   en   ik   heb   gemaakt   het   tweevoudig   reservoir   voor   de   bron   in   het   binnenste   van   de stad,   in   Kericho.   En   er   was   geen   put   in   het   midden   van   de   stad,   en   ik   zei   tot   geheel   het   volk:   Maakt   u   voor   u   een   man   een   put   in   zijn huis! en ik groef de grachten van Kericho door middel van Israëlitische gevangenen. Ik   heb   gebouwd   Aroër,   en   ik   maakte   de   heerbaan   in   de   Arnon.   Ik   heb   gebouwd   Bet   Bamot,   immers   dat   was   verwoest.   Ik   heb gebouwd    Bezer,    immers    (het    lag    in)    ruïnes.    (En    de    ma)n(nen)    van    Dibon    stond(en)    in    slagorde,    immers    geheel    Dibon    was gehoorzaam.   En   ik   ben   de   koning   (over)   honderden   in   de   steden   die   ik   heb   toegevoegd   aan   het   land,   en   ik   heb   gebouwd   (het   huis van Mede)ba en het huis van Diblatain en het huis van Baäl Meon, en ik voerde daar (…) kudden van het land. En   Hauranaïm,   daar   woonde   (…).   En   Kemos   zei   tot   mij:   Daal   af,   strijd   tegen   Hauranaïm!   En   ik   daalde   af   (…)   en   Kemos   (deed   het terug)keren in mijn dagen.’
Verder is de tekst te beschadigd om nog te vertalen. In   het   Oud   Hebreeuws   vormden   verschillende   medeklinkers   woorden,   die   gescheiden   werden   door   middel   van   stippen (punten).   Zinnen   werden   gescheiden   door   verticale   streepjes.   Men   leest   van   rechts   naar   links.   De   taal   op   de   Mesasteen   lijkt heel   veel   op   het   Hebreeuws   zoals   te   verwachten   zou   zijn   aangezien   de   Moabieten   afstammelingen   waren   van   Abrahams neef Lot. Voor   de   Goddelijke   Naam   is   vooral   de   rechterzijde   van   de   18de   regel   van   belang.   Daar   staat   namelijk   'YHWH'.   De   conclusie is onvermijdelijk dat de Goddelijke Naam in de vorm van YHWH bekend was aan Mesa en zijn tijdgenoten!  
Interessant   om   op   te   merken   is   dat   het   Bijbelse   verslag   van   2   Koningen   hoofdstuk   3   zich   afspeelt   in   dezelfde   periode.   In   vers 4   wordt   koning   Mesa   zelfs   met   naam   vernoemd:   "Mesa   nu,   de   koning   der   Moabieten,   was   een   veehandelaar,   en   bracht   op aan den koning van Israel honderd duizend lammeren, en honderd duizend rammen met de wol" - Statenvertaling. Om   het   boek   'Het   verhaal   van   de   bijbel'   te   citeren   (blz.   32-34   -   uitgegeven   door   het   Belgisch   Bijbelgenootschap   1985):   "In   2 Kon.   3   wordt   bericht   dat   een   gezamelijk   leger   uit   Israel,   Juda   en   Edom   het   land   Moab   binnenvalt,   als   Mesa   in   opstand   is gekomen.   Volgens   dit   verhaal   wordt   geheel   Moab   verwoest   en   Mesa   opgesloten   in   een   vestingstad.   Slechts   door   het   offeren van   zijn   oudste   zoon   op   de   stadsmuur,   weet   Mesa   een   volledige   nederlaag   te   voorkomen."   Het   Bijbelse   relaas   verschilt   dus nogal met wat Mesa op zijn steen liet zetten.